Dojrzewanie u Habsburgów Artura Gabora to rzecz zaskakująca pod
każdym względem. To prawdziwa perła z lamusa. Przede wszystkim: mamy do
czynienia z barwnie odtworzoną panoramą małej ojczyzny, Żywca i jego
dziejów, w drugiej połowie lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku.
Malowidło to jest niezwykle wciągające, bujne, zmysłowe. Na tym tle
śledzimy równie obrazowo opisane perypetie i doświadczenia, zarówno
szkolne, jak i pozaszkolne, młodego chłopaka, Leszka Rotaka – ucznia
technikum drzewnego, które usytuowane jest od ponad dziesięciu lat w
olśniewającej urodą, zabytkowej posiadłości cieszyńsko-żywieckiej linii
cesarskich Habsburgów, przepędzonych ze swych dóbr przez władze
komunistyczne (w dniu pisania tej recenzji pojawiła się w mediach
informacja o śmierci ponad osiemdziesięcioletniej księżnej Marii
Krystyny Habsburg, która do Polski powróciła na stałe we wrześniu 2001
roku i zamieszkała w żywieckim pałacu Habsburgów, w niewielkim
mieszkaniu, w miejscu, w którym przed drugą wojną światową funkcjonowała
kręgielnia).
3 października 2012
1 października 2012
Ostatnia tajemnica rozwikłana!
Dziś króciutki post...
Jeśli chcecie poznać ostatnią prawdę Saint-Exupery'ego - to zapraszam do lektury mojego artykułu napisanego na kanwie książki opowiadającej o meandrach poszukiwania prawdy o zaginięciu autora Małego księcia w czasie drugiej wojny światowej. Klik tutaj.
29 września 2012
Opowieść o "życiu uczuciowym i towarzyskim" Tyrmanda w Ameryce
Tyrmandów. Romans amerykański można swobodnie potraktować jako uzupełnienie Złego Tyrmanda Mariusza Urbanka, którego książka, będąca zbiorem licznych wspomnień o
pisarzu, dotyczy wyłącznie polskiego okresu jego życia. Agacie
Tuszyńskiej udało się skłonić do zwierzeń osobę, która najlepiej poznała
Tyrmanda w czasie jego emigracyjnego pobytu na kontynencie
amerykańskim.
Na niezwykłą historię piętnastoletniego
związku Tyrmanda z dużo młodzą od niego i pochodzącą z żydowskiej
rodziny Amerykanką składają się listy i opowieści samej ich adresatki.
Pozbawiona subiektywnego komentarza narracja pozostawia czytelnikowi
pole do interpretacji i pozwala wniknąć w intymny świat bohaterów. Tym
razem bowiem Agata Tuszyńska, inaczej niż na przykład w poprzedniej
swojej książce o Wierze Gran, postanowiła nie wtrącać się w opowieść
swej bohaterki.
W 2010 roku Mary Ellen, ostatnia żona
Tyrmanda, znalazła w swoim nowojorskim mieszkaniu zaginiony, jak
sądziła, plik listów, pochodzących z ich początkowego okresu znajomości.
Z książki nie dowiemy się jednak, od kogo wyszła inicjatywa
opublikowania korespondencji: czy to Mary Ellen Tyrmand wspomniała o
listach Tuszyńskiej, a ona ją namówiła do ich ujawnienia i wzbogacenia
swoimi wspomnieniami, czy też sama wdowa po pisarzu zwróciła się do
Tuszyńskiej i podzieliła z nią pomysłem ich upublicznienia. Mniejsza
jednak o to, ważne, że dzięki publikacji możemy więcej dowiedzieć się o
amerykańskim okresie życia autora Złego,
który dotąd nie doczekał się pełnej biografii. Do czytelników trafiła
pasjonująca książka o tematyce miłosnej, tym bardziej fascynująca, że
cała historia oparta jest na faktach.
22 września 2012
W krainie czytelników i pisarzy
Autor uroczej
książeczki o sztuce czytania i pisania, nieznany w Polsce szwedzki poeta,
pisarz i eseista, Olof Lagercrantz, nazwał akt czytania cudem większym niż kiełkowanie ziarnka zboża znalezionego w grobowcu
faraonów. Przesada? Jeśli się głęboko zastanowimy, stwierdzimy, że nie jest
to wcale przejaskrawione ujęcie. Cud czytania polega na używaniu wyobraźni.
Truizm ten Lagercrantz zilustrował piękną opowieścią o Bogu jako autorze (zacytowałam ją w innym poście), a także przywołaniem słów pewnego niemieckiego naukowca,
który misterium czytania (tak, misterium! - takie określenie pojawia się w
książce) porównał do sceny, na której pisarz wraz z czytelnikiem wystawia
widowisko wyobraźni. Autor przytacza też słowa Josepha Conrada na temat
„współpracy” pisarza z czytelnikiem i czytelnika z pisarzem.
Co za wspaniała nowina, że właśnie tobie podoba się moja książka, bo autor
pisze tylko jedną połowę książki. O drugą połowę musi się zatroszczyć sam
czytelnik – napisał Conrad w liście do przyjaciela.
Lagercrantz
wypomina pisarzom, że zapominają o tym, iż czytelnik jest współtwórcą ich
dzieła. Myślę, że dziś sam czytelnik nie pamięta o tym, że „pisze” połowę książki, a przecież, jak
podkreśla Lagercrantz, będzie ona tym
lepsza, im zdolniejszy się on okaże i im więcej serca włoży w lekturę.
16 września 2012
"Komu wolno sądzić ocalałych?"
Getto było centralnym zdarzeniem jej losu,
sceną najważniejszą. Podstawowym punktem odniesienia. Wobec niego wszystko się
działo.
Nie wiedziała wówczas, że całe jej życie
określą te właśnie dni, piętnaście miesięcy spędzone za murem, kiedy miała
niewiele ponad dwadzieścia lat. Co się wtedy wie, jak dorasta, czym dysponuje w
walce ze światem?
Mnóstwo sensownych
i potrzebnych pytań, a niewiele odpowiedzi. Książka Agaty Tuszyńskiej to
prawdziwie świdrująca lektura. Poruszające studium piekła, jakie po wojnie
stworzyli sobie nawzajem Żydzi, którzy ocaleli z Holokaustu. Opowieść o
samotności i cierpieniu żydowskiej pieśniarki, zaszczutej być może niesłusznie przez
rodaków, którzy uparcie głosili plotki o jej współpracy z gestapowcami, ale
nigdy nie mogli jej tego udowodnić, wzbudza niezwykle mocne uczucia. W tej
sieci wzajemnych oskarżeń próbowała się poruszać Tuszyńska. Uparcie i odważnie
drążyła i szukała prawdy. Nie udało się. Po ponad pół wieku od wojny zacierają
się ślady, świadkowie albo już nie żyją, albo milczeli (na przykład Władysław
Szpilman nigdy publicznie nie wypowiedział i nie napisał ani jednego zdania o
Wierze Gran, z którą w getcie codziennie pracował w kawiarni „Sztuka” przez
kilkanaście miesięcy i dla której specjalnie pisał piosenki), a słowa o
pieśniarce tych osób, z którymi rozmawiała autorka, trudno jej było
potwierdzić. Jedni jej bronili i zapewniali o jej niewinności, a drudzy
oskarżali. Dokumenty jakieś podobno istniały, a te nielicznie zachowane
wzbudzają wątpliwości, ponieważ to, czy są one wiarygodne, czy zapisane w nich
fakty odpowiadają prawdzie – niełatwo ustalić nawet najlepszym historykom.
Subskrybuj:
Posty (Atom)




